Ana içeriğe geç

Reh­ber­ler

Mirasta gay­ri­men­kul de­ğer­le­me­si

Ta­şın­maz mi­ras­çı­la­ra geç­ti­ğin­de değeri hak­kın­da ba­ğım­sız bir görüş; vergi be­yan­na­me­sin­de, mi­ras­çı­lar ara­sın­da­ki pay­la­şım­da ve ge­rek­ti­ğin­de or­tak­lı­ğın gi­de­ril­me­sin­de sağlam bir dayanak sunar.

Yayın 20 Ekim 2026 · 3 dk okuma

De­ğer­le­me sürecin ne­re­sin­de yer alır

Türkiye’de ta­şın­ma­zı bulunan bir kişi vefat et­ti­ğin­de ta­şın­maz mi­ras­çı­la­rı­na geçer. Mi­ras­çı­la­rın ta­şın­ma­zı ad­la­rı­na tescil et­ti­re­bil­me­si, sa­ta­bil­me­si ya da ara­la­rın­da pay­la­şa­bil­me­si için ge­nel­lik­le birkaç adımın ta­mam­lan­ma­sı gerekir. De­ğer­le­me bu adım­la­rın yerini tutmaz; mi­ras­çı­la­ra ve da­nış­man­la­rı­na, ka­rar­la­rı­nı da­yan­dı­ra­bi­le­cek­le­ri ba­ğım­sız bir değer sunar.

Bu rehber süreci genel hat­la­rıy­la anlatır. Hukuki ve ver­gi­sel ko­nu­la­rı bir avukat ya da mali mü­şa­vir­le gö­rüş­me­niz gerekir.

Mi­ras­çı­lık belgesi

İlk belge, mi­ras­çı­la­rı ve miras pay­la­rı­nı gös­te­ren mi­ras­çı­lık bel­ge­si­dir; mah­ke­me­den alın­dı­ğın­da veraset ilamı olarak da anılır. Pek çok durumda no­ter­den alı­na­bi­lir. Va­si­yet­na­me bu­lun­du­ğun­da ya da yabancı uyruklu kişiler söz konusu ol­du­ğun­da ise ço­ğun­luk­la sulh hukuk mah­ke­me­si­ne baş­vur­mak gerekir.

Bu belge tapu mü­dür­lü­ğü, ban­ka­lar ve vergi dairesi ta­ra­fın­dan istenir. Mi­ras­çı­la­rın kim ol­du­ğu­nu ortaya koyar; te­re­ke­nin değeri hak­kın­da ise bir şey söy­le­mez.

İntikal

İntikal, ta­şın­ma­zın tapu mü­dür­lü­ğün­de mi­ras­çı­lar adına tescil edil­me­si­dir. Bu işlem ta­mam­la­na­na kadar tapuda malik olarak mü­te­vef­fa gö­rün­me­ye devam eder. Tapu mü­dür­lü­ğü çoğu durumda, intikal iş­le­min­den önce veraset ve intikal vergisi be­yan­na­me­si­nin ve­ril­di­ği­ni ya da vergi yö­nün­den bir engel bu­lun­ma­dı­ğı­nı gös­te­ren bir belge ister.

Mi­ras­çı­lar ilk aşamada ge­nel­lik­le el­bir­li­ği mül­ki­ye­tiy­le tescil edilir. Daha sonra bu mül­ki­ye­ti pay­la­rın belirli olduğu paylı mül­ki­ye­te çe­vi­re­bi­lir ya da kendi ara­la­rın­da bir pay­la­şım üze­rin­de an­la­şa­bi­lir­ler.

Veraset ve intikal vergisi be­yan­na­me­si

Veraset ve intikal vergisi, ölüm yoluyla geçen mal varlığı üze­rin­den alınır. Mi­ras­çı­lar ge­nel­lik­le ölümden sonra kanunda be­lir­le­nen süre içinde vergi da­i­re­si­ne be­yan­na­me verir. Bu süre, ölümün nerede ger­çek­leş­ti­ği­ne ve mi­ras­çı­la­rın nerede ya­şa­dı­ğı­na göre değişir. İstisna tu­tar­la­rı, oranlar ve süreler kanunla be­lir­le­nir ve zaman zaman gün­cel­le­nir; bu nedenle somut dosya için ayrıca teyit edil­me­li­dir.

Be­yan­na­me­de ta­şın­maz­lar için esas alı­na­cak değer vergi mev­zu­a­tı­na göre be­lir­le­nir. Ba­ğım­sız bir de­ğer­le­me bunun yanında da faydalı ola­bi­lir: te­re­ke­nin piyasa de­ğe­ri­ni görmek, se­çe­nek­le­ri da­nış­ma­nı­nız­la de­ğer­len­dir­mek ve mi­ras­çı­la­rın kendi ka­rar­la­rı için tutarlı bir zemin oluş­tur­mak için.

De­ğer­le­me tarihi

Mirasta esas alınan de­ğer­le­me tarihi ge­nel­lik­le ölüm ta­ri­hi­dir. De­ğer­le­me aylar ya da yıllar sonra ha­zır­lan­sa bile değer, o tarih iti­ba­rıy­la ve o döneme ait ve­ri­ler­le be­lir­le­nir.

Mi­ras­çı­lar kimi zaman ikinci bir değere de ihtiyaç duyar: örneğin bir mirasçı di­ğer­le­ri­nin payını satın almak is­te­di­ğin­de ya da satış plan­lan­dı­ğın­da güncel değer. De­ğer­le­rin kendi tarihi ve var­sa­yım­la­rıy­la açıkça be­lir­til­me­si kay­dıy­la, ta­şın­maz iki tarih için de de­ğer­le­ne­bi­lir.

Mi­ras­çı­lar ara­sın­da pay­la­şım

Mi­ras­çı­lar ara­sın­da­ki an­laş­maz­lık­la­rın önemli bir kısmı hu­kuk­tan çok de­ğer­den kay­nak­la­nır. Bir mirasçı evi elinde tutmak, bir diğeri satmak, yurt dışında yaşayan bir başkası ise payının kar­şı­lı­ğı­nı nakit almak is­te­ye­bi­lir. Ba­ğım­sız bir de­ğer­le­me, mi­ras­çı­la­ra ortak bir baş­lan­gıç noktası sunar.

De­ğer­le­me­nin ele ala­bi­le­ce­ği sorular şun­lar­dır:

  • ta­şın­ma­zın bir bütün olarak değeri
  • ta­şın­ma­zın ayrı ba­ğım­sız bö­lüm­le­re ya da par­sel­le­re ayrılıp ay­rı­la­ma­ya­ca­ğı ve bunun değere etkisi
  • mevcut bir kira söz­leş­me­si­nin, mi­ras­çı­lar­dan birinin ta­şın­ma­zı kul­la­nı­yor ol­ma­sı­nın ya da onaylı projede yer almayan ila­ve­le­rin etkisi

Bir his­se­nin değeri, bütünün de­ğe­ri­nin basit bir oranı ol­ma­ya­bi­lir. Bunun nasıl ele alı­na­ca­ğı de­ğer­le­me­nin amacına bağ­lı­dır ve raporda be­lir­til­me­li­dir.

Anlaşma sağ­la­na­maz­sa: or­tak­lı­ğın gi­de­ril­me­si

Mi­ras­çı­lar an­la­şa­ma­dı­ğın­da, iç­le­rin­den biri ge­nel­lik­le mah­ke­me­den or­tak­lı­ğın sona er­di­ril­me­si­ni is­te­ye­bi­lir. Bu sürece or­tak­lı­ğın gi­de­ril­me­si (izale-i şuyu) denir. Dava açıl­ma­dan önce çoğu durumda ara­bu­lu­cu­ya baş­vu­rul­ma­sı gerekir.

Mahkeme önce ta­şın­ma­zın aynen tak­si­mi­nin mümkün olup ol­ma­dı­ğı­na bakar. Mümkün değilse ya da bölünme değeri önemli ölçüde dü­şü­re­cek­se, ta­şın­maz ge­nel­lik­le açık ar­tır­may­la satılır ve bedel mi­ras­çı­lar ara­sın­da payları ora­nın­da pay­laş­tı­rı­lır. Mahkeme değer tespiti için ge­nel­lik­le kendi bi­lir­ki­şi­si­ni gö­rev­len­di­rir. Önceden alınmış bir de­ğer­le­me yine de mi­ras­çı­la­rın du­rum­la­rı­nı gör­me­si­ne, ara­bu­lu­cu­lu­ğa ha­zır­lan­ma­sı­na ve uz­laş­ma­nın sa­tış­tan daha iyi olup ol­ma­dı­ğı­nı de­ğer­len­dir­me­si­ne yar­dım­cı ola­bi­lir.

Yurt dışında yaşayan mi­ras­çı­lar

Yurt dışında yaşayan mi­ras­çı­lar, sürecin adım­la­rı­na ge­nel­lik­le bir vekil ara­cı­lı­ğıy­la ka­tı­la­bi­lir. Türk kon­so­los­lu­ğun­da dü­zen­le­nen ya da yabancı bir noterde dü­zen­le­nip apostil şerhi ve onaylı ter­cü­me­si yapılan bir ve­kâ­let­na­me yaygın yoldur. Böylece mi­ras­çı­lık belgesi, tapu iş­lem­le­ri ve vergi be­yan­na­me­si Türkiye’de yü­rü­tü­le­bi­lir.

De­ğer­le­me için yurt dı­şın­da­ki mi­ras­çı­la­rın çoğu durumda seyahat etmesi ge­rek­mez. İlk in­ce­le­me için bel­ge­le­rin ta­ran­mış kop­ya­la­rı ye­ter­li­dir; yerinde in­ce­le­me için erişim bir aile üyesi ya da vekil ara­cı­lı­ğıy­la sağ­la­na­bi­lir.

Yurt dışında ya­şı­yor­sa­nız, o ül­ke­de­ki beyan kendi ku­ral­la­rı­na tabidir: Yurt dışında ya­şı­yor­sa­nız Türkiye’deki ta­şın­ma­zı­nı­zın değeri.

De­ğer­le­me ta­le­bi­ni­zi baş­la­tın

Ta­şın­ma­zı­nız hak­kın­da bizimle konuşun. Ara­ma­lar doğ­ru­dan de­ğer­le­me uz­ma­nı­mı­za bağ­la­nır.

Çerez ter­cih­le­ri