Rehberler
Gayrimenkul değerlemesi için gerekli belgeler
Değerleme, taşınmazın hukuki ve fiziki kaydına dayanır. Bu rehberde hangi belgelerin neden önemli olduğunu ve bir belge eksik olduğunda nasıl ilerlendiğini bulabilirsiniz.
Yayın 20 Ekim 2026 · 3 dk okuma
Belgeler neden önce gelir
Değerleme yalnızca piyasaya dair bir görüş değildir. İşe taşınmazın hukuki durumuyla başlanır: kime ait olduğu, arsa üzerinde neyin yapılabileceği, yapının ruhsatına uygun olup olmadığı ve tapuda kayıtlı bir hak ya da kısıtlama bulunup bulunmadığı. Bu soruların cevabı belgelerdedir. Yerinde inceleme ve piyasa analizi bu zemin üzerine kurulur.
Bu kayıtların önemli bir kısmı resmi sistemlerde yer alır ve süreç içinde ilgili kurumlardan temin edilebilir. Yine de kopyaların baştan paylaşılması incelemeyi kısaltır, sonradan çıkabilecek sürprizleri azaltır.
Temel belgeler
Tapu
Tapu senedi başlangıç noktasıdır. Taşınmazı il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgileriyle tanımlar; mülkiyetin türünü, malikleri ve hisselerini gösterir. Bağımsız bölümlerde taşınmazın kat mülkiyetine mi, kat irtifakına mı tabi olduğu da tapudan anlaşılır.
Başlamak için tapunun net bir fotoğrafı ya da taraması yeterlidir.
TAKBİS kaydı
TAKBİS, Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi’dir. Güncel bir TAKBİS çıktısı, tapu senedinde görünmeyebilecek bilgileri ortaya koyar: ipotek, haciz, şerh, beyan, irtifak hakları ve diğer kısıtlamalar. Bunlar değeri doğrudan etkiler; kimi durumlarda yapının fiziki durumundan daha belirleyici olur. Kayıtlar değişebileceği için çıktının yakın tarihli olması gerekir.
İmar durumu
İmar durumu belediye tarafından verilir. Parselin plandaki kullanım kararını ve geçerli yapılaşma koşullarını, örneğin emsal, yükseklik ve çekme mesafelerini gösterir. Arsalarda ve genişleme imkânı olan taşınmazlarda çoğu zaman dosyadaki en önemli belgedir.
İskan
Yapı kullanma izin belgesi, yaygın adıyla iskan, yapının ruhsatına uygun olarak tamamlandığını ve kullanıma elverişli olduğunu gösterir. İskanı bulunmayan ya da ruhsatından farklı yapılmış bir bina, değerlemede farklı ele alınır. Rapor mevcut durumu olduğu gibi kayda geçirir.
Onaylı mimari proje
Onaylı proje, yetkili idarenin izin verdiği yapıyı gösterir: planlar, alanlar ve bölümlerin düzeni. Projenin sahadaki yapıyla karşılaştırılması, yerinde incelemenin temel işlerinden biridir. Projede yer almayan ilaveler, kapatılmış teraslar ya da yaşam alanına dönüştürülmüş bodrumlar ayrıca not edilir ve değerlendirilir.
Kadastro ve plan örnekleri
Kadastro paftası, çap ve imar planı örneği parselin sınırlarını, biçimini ve konumunu gösterir. İncelenen taşınmazın tapudaki taşınmazla aynı olduğunun teyidine yardımcı olur; yol bağlantısı, cephe ve komşu parseller hakkında da bilgi verir.
Özel durumlarda gereken belgeler
Site içindeki bağımsız bölümler
Site içindeki bir bağımsız bölüm için yönetim planı önemlidir. Ortak alanların nasıl kullanılacağını, giderlerin nasıl paylaşılacağını ve maliklerin neleri yapıp yapamayacağını düzenler. Havuz, bahçe ve güvenlik gibi ortak olanaklar değeri etkileyebilir; bunlara bağlı kurallar da öyle. Son dönem aidat dökümleri de faydalıdır.
Gelir getiren taşınmazlar
Taşınmaz kiradaysa kira sözleşmeleri gerekir. Kira bedeli, süre, artış koşulları ve kiracının yükümlülükleri, özellikle gelir indirgeme yöntemi kullanıldığında değeri doğrudan etkiler. Günlük ya da sezonluk kiralanan konutlarda geçmiş rezervasyon ve gelir kayıtları, eksiksiz ve tutarlı olmaları kaydıyla yardımcı olur.
Diğer yararlı belgeler
- yakın dönemde yapılan tadilatların ayrıntıları ve tarihleri
- iç ve dış mekânın güncel fotoğrafları
- varsa önceki değerleme raporları, yalnızca bilgi amaçlı
- ruhsat ya da başvurularla ilgili belediye yazışmaları
Bir belge eksikse
Eksik bir belge çoğu durumda değerlemeyi durdurmaz; yalnızca boşluğun nasıl ele alınacağını belirler.
- TAKBİS çıktısı ya da imar durumu gibi bazı belgeler süreç içinde resmi kanallardan temin edilebilir.
- Bir belge bulunamıyorsa uzman, eldeki en iyi verilere dayanır ve bunu raporda açıkça belirtir.
- Eksiklik değeri etkiliyorsa, örneğin iskan yoksa, raporda yapılan varsayım ve bunun etkisi açıklanır.
Bir belgenin eksik olduğunu baştan söylemek, bunun sonradan ortaya çıkmasından iyidir. Başlangıçta kısa bir not yeterlidir.
Yabancı malikler ve başka dildeki belgeler
Tapu ve resmi kayıtlar Türkçe düzenlenir; değerleme de doğrudan bu kayıtlar üzerinden yapılır. Yurt dışında yaşayan malikler satış sözleşmesi, vekâletname ya da önceki emlak danışmanıyla yazışmalar gibi destekleyici belgeleri çoğu zaman başka bir dilde saklar. Bu belgeler de bağlamı anlamak için faydalı olabilir.
Değerlemeyi etkileyen yabancı dildeki bir belgenin, kullanım amacına göre yeminli tercümesi gerekebilir. Taşınmazın hukuki durumu tercümeden değil, Türkçe resmi kayıttan alınır. Yurt dışında yaşıyorsanız ilk inceleme için taranmış kopyalar yeterlidir; yerinde inceleme için erişim bir temsilci aracılığıyla sağlanabilir.
Bir belgenin hukuki sonuçlarına ya da vergiye ilişkin soruları bir avukat veya mali müşavirle görüşmeniz gerekir.
Diğer rehberler
Mirasta gayrimenkul değerlemesi
Taşınmaz mirasçılara geçtiğinde değeri hakkında bağımsız bir görüş; vergi beyannamesinde, mirasçılar arasındaki paylaşımda ve gerektiğinde ortaklığın giderilmesinde sağlam bir dayanak sunar.
Gayrimenkul değerleme yöntemleri
Değerleme uzmanları değere, kabul görmüş birkaç yöntemle ulaşır. Bu rehberde bu yöntemleri, hangi durumda uygun olduklarını ve piyasa değerinin ilan fiyatından farkını sade bir dille bulabilirsiniz.
Yurt dışında yaşıyorsanız Türkiye'deki taşınmazınızın değeri
Almanya, Hollanda, Belçika ya da İngiltere'de yaşayan biri, Bodrum'daki taşınmazı için o ülkede değer beyan etmek zorunda kalabilir. İstenen piyasa değeridir, tapudaki emlak vergisi değeri değildir.
Değerleme talebinizi başlatın
Taşınmazınız hakkında bizimle konuşun. Aramalar doğrudan değerleme uzmanımıza bağlanır.