Ana içeriğe geç

Reh­ber­ler

Gay­ri­men­kul de­ğer­le­me­si için gerekli bel­ge­ler

De­ğer­le­me, ta­şın­ma­zın hukuki ve fiziki kaydına dayanır. Bu reh­ber­de hangi bel­ge­le­rin neden önemli ol­du­ğu­nu ve bir belge eksik ol­du­ğun­da nasıl iler­len­di­ği­ni bu­la­bi­lir­si­niz.

Yayın 20 Ekim 2026 · 3 dk okuma

Bel­ge­ler neden önce gelir

De­ğer­le­me yal­nız­ca pi­ya­sa­ya dair bir görüş de­ğil­dir. İşe ta­şın­ma­zın hukuki du­ru­muy­la baş­la­nır: kime ait olduğu, arsa üze­rin­de neyin ya­pı­la­bi­le­ce­ği, yapının ruh­sa­tı­na uygun olup ol­ma­dı­ğı ve tapuda kayıtlı bir hak ya da kı­sıt­la­ma bulunup bu­lun­ma­dı­ğı. Bu so­ru­la­rın cevabı bel­ge­ler­de­dir. Yerinde in­ce­le­me ve piyasa analizi bu zemin üzerine kurulur.

Bu ka­yıt­la­rın önemli bir kısmı resmi sis­tem­ler­de yer alır ve süreç içinde ilgili ku­rum­lar­dan temin edi­le­bi­lir. Yine de kop­ya­la­rın baştan pay­la­şıl­ma­sı in­ce­le­me­yi kı­sal­tır, son­ra­dan çı­ka­bi­le­cek sürp­riz­le­ri azaltır.

Temel bel­ge­ler

Tapu

Tapu senedi baş­lan­gıç nok­ta­sı­dır. Ta­şın­ma­zı il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bil­gi­le­riy­le ta­nım­lar; mül­ki­ye­tin türünü, ma­lik­le­ri ve his­se­le­ri­ni gös­te­rir. Ba­ğım­sız bö­lüm­ler­de ta­şın­ma­zın kat mül­ki­ye­ti­ne mi, kat ir­ti­fa­kı­na mı tabi olduğu da tapudan an­la­şı­lır.

Baş­la­mak için tapunun net bir fo­toğ­ra­fı ya da ta­ra­ma­sı ye­ter­li­dir.

TAKBİS kaydı

TAKBİS, Tapu ve Ka­dast­ro Bilgi Sistemi’dir. Güncel bir TAKBİS çıktısı, tapu se­ne­din­de gö­rün­me­ye­bi­le­cek bil­gi­le­ri ortaya koyar: ipotek, haciz, şerh, beyan, irtifak hakları ve diğer kı­sıt­la­ma­lar. Bunlar değeri doğ­ru­dan etkiler; kimi du­rum­lar­da yapının fiziki du­ru­mun­dan daha be­lir­le­yi­ci olur. Ka­yıt­lar de­ği­şe­bi­le­ce­ği için çık­tı­nın yakın tarihli olması gerekir.

İmar durumu

İmar durumu be­le­di­ye ta­ra­fın­dan verilir. Par­se­lin plan­da­ki kul­la­nım ka­ra­rı­nı ve geçerli ya­pı­laş­ma ko­şul­la­rı­nı, örneğin emsal, yük­sek­lik ve çekme me­sa­fe­le­ri­ni gös­te­rir. Ar­sa­lar­da ve ge­niş­le­me imkânı olan ta­şın­maz­lar­da çoğu zaman dos­ya­da­ki en önemli bel­ge­dir.

İskan

Yapı kul­lan­ma izin belgesi, yaygın adıyla iskan, yapının ruh­sa­tı­na uygun olarak ta­mam­lan­dı­ğı­nı ve kul­la­nı­ma el­ve­riş­li ol­du­ğu­nu gös­te­rir. İskanı bu­lun­ma­yan ya da ruh­sa­tın­dan farklı ya­pıl­mış bir bina, de­ğer­le­me­de farklı ele alınır. Rapor mevcut durumu olduğu gibi kayda geçirir.

Onaylı mimari proje

Onaylı proje, yetkili ida­re­nin izin verdiği yapıyı gös­te­rir: planlar, alanlar ve bö­lüm­le­rin düzeni. Pro­je­nin sa­ha­da­ki yapıyla kar­şı­laş­tı­rıl­ma­sı, yerinde in­ce­le­me­nin temel iş­le­rin­den biridir. Projede yer almayan ila­ve­ler, ka­pa­tıl­mış te­ras­lar ya da yaşam alanına dö­nüş­tü­rül­müş bod­rum­lar ayrıca not edilir ve de­ğer­len­di­ri­lir.

Ka­dast­ro ve plan ör­nek­le­ri

Ka­dast­ro paftası, çap ve imar planı örneği par­se­lin sı­nır­la­rı­nı, bi­çi­mi­ni ve ko­nu­mu­nu gös­te­rir. İn­ce­le­nen ta­şın­ma­zın ta­pu­da­ki ta­şın­maz­la aynı ol­du­ğu­nun te­yi­di­ne yar­dım­cı olur; yol bağ­lan­tı­sı, cephe ve komşu par­sel­ler hak­kın­da da bilgi verir.

Özel du­rum­lar­da gereken bel­ge­ler

Site için­de­ki ba­ğım­sız bö­lüm­ler

Site için­de­ki bir ba­ğım­sız bölüm için yönetim planı önem­li­dir. Ortak alan­la­rın nasıl kul­la­nı­la­ca­ğı­nı, gi­der­le­rin nasıl pay­la­şı­la­ca­ğı­nı ve ma­lik­le­rin neleri yapıp ya­pa­ma­ya­ca­ğı­nı dü­zen­ler. Havuz, bahçe ve gü­ven­lik gibi ortak ola­nak­lar değeri et­ki­le­ye­bi­lir; bunlara bağlı ku­ral­lar da öyle. Son dönem aidat dö­küm­le­ri de fay­da­lı­dır.

Gelir getiren ta­şın­maz­lar

Ta­şın­maz ki­ra­day­sa kira söz­leş­me­le­ri gerekir. Kira bedeli, süre, artış ko­şul­la­rı ve ki­ra­cı­nın yü­küm­lü­lük­le­ri, özel­lik­le gelir in­dir­ge­me yöntemi kul­la­nıl­dı­ğın­da değeri doğ­ru­dan etkiler. Günlük ya da se­zon­luk ki­ra­la­nan ko­nut­lar­da geçmiş re­zer­vas­yon ve gelir ka­yıt­la­rı, ek­sik­siz ve tutarlı ol­ma­la­rı kay­dıy­la yar­dım­cı olur.

Diğer yararlı bel­ge­ler

  • yakın dönemde yapılan ta­di­lat­la­rın ay­rın­tı­la­rı ve ta­rih­le­ri
  • iç ve dış mekânın güncel fo­toğ­raf­la­rı
  • varsa önceki de­ğer­le­me ra­por­la­rı, yal­nız­ca bilgi amaçlı
  • ruhsat ya da baş­vu­ru­lar­la ilgili be­le­di­ye ya­zış­ma­la­rı

Bir belge eksikse

Eksik bir belge çoğu durumda de­ğer­le­me­yi dur­dur­maz; yal­nız­ca boş­lu­ğun nasıl ele alı­na­ca­ğı­nı be­lir­ler.

  • TAKBİS çıktısı ya da imar durumu gibi bazı bel­ge­ler süreç içinde resmi ka­nal­lar­dan temin edi­le­bi­lir.
  • Bir belge bu­lu­na­mı­yor­sa uzman, eldeki en iyi ve­ri­le­re dayanır ve bunu raporda açıkça be­lir­tir.
  • Ek­sik­lik değeri et­ki­li­yor­sa, örneğin iskan yoksa, raporda yapılan var­sa­yım ve bunun etkisi açık­la­nır.

Bir bel­ge­nin eksik ol­du­ğu­nu baştan söy­le­mek, bunun son­ra­dan ortaya çık­ma­sın­dan iyidir. Baş­lan­gıç­ta kısa bir not ye­ter­li­dir.

Yabancı ma­lik­ler ve başka dildeki bel­ge­ler

Tapu ve resmi ka­yıt­lar Türkçe dü­zen­le­nir; de­ğer­le­me de doğ­ru­dan bu ka­yıt­lar üze­rin­den yapılır. Yurt dışında yaşayan ma­lik­ler satış söz­leş­me­si, ve­kâ­let­na­me ya da önceki emlak da­nış­ma­nıy­la ya­zış­ma­lar gibi des­tek­le­yi­ci bel­ge­le­ri çoğu zaman başka bir dilde saklar. Bu bel­ge­ler de bağlamı anlamak için faydalı ola­bi­lir.

De­ğer­le­me­yi et­ki­le­yen yabancı dildeki bir bel­ge­nin, kul­la­nım amacına göre yeminli ter­cü­me­si ge­re­ke­bi­lir. Ta­şın­ma­zın hukuki durumu ter­cü­me­den değil, Türkçe resmi ka­yıt­tan alınır. Yurt dışında ya­şı­yor­sa­nız ilk in­ce­le­me için ta­ran­mış kop­ya­lar ye­ter­li­dir; yerinde in­ce­le­me için erişim bir tem­sil­ci ara­cı­lı­ğıy­la sağ­la­na­bi­lir.

Bir bel­ge­nin hukuki so­nuç­la­rı­na ya da vergiye ilişkin so­ru­la­rı bir avukat veya mali mü­şa­vir­le gö­rüş­me­niz gerekir.

  • Mirasta gay­ri­men­kul de­ğer­le­me­si

    Ta­şın­maz mi­ras­çı­la­ra geç­ti­ğin­de değeri hak­kın­da ba­ğım­sız bir görüş; vergi be­yan­na­me­sin­de, mi­ras­çı­lar ara­sın­da­ki pay­la­şım­da ve ge­rek­ti­ğin­de or­tak­lı­ğın gi­de­ril­me­sin­de sağlam bir dayanak sunar.

  • Gay­ri­men­kul de­ğer­le­me yön­tem­le­ri

    De­ğer­le­me uz­man­la­rı değere, kabul görmüş birkaç yön­tem­le ulaşır. Bu reh­ber­de bu yön­tem­le­ri, hangi durumda uygun ol­duk­la­rı­nı ve piyasa de­ğe­ri­nin ilan fi­ya­tın­dan farkını sade bir dille bu­la­bi­lir­si­niz.

  • Yurt dışında ya­şı­yor­sa­nız Türkiye'deki ta­şın­ma­zı­nı­zın değeri

    Almanya, Hol­lan­da, Belçika ya da İngiltere'de yaşayan biri, Bodrum'daki ta­şın­ma­zı için o ülkede değer beyan etmek zorunda ka­la­bi­lir. İstenen piyasa de­ğe­ri­dir, ta­pu­da­ki emlak vergisi değeri de­ğil­dir.

De­ğer­le­me ta­le­bi­ni­zi baş­la­tın

Ta­şın­ma­zı­nız hak­kın­da bizimle konuşun. Ara­ma­lar doğ­ru­dan de­ğer­le­me uz­ma­nı­mı­za bağ­la­nır.

Çerez ter­cih­le­ri